Vrouwen 1: kampioen met een negatief doelsaldo

Enkele feiten rondom de ‘onmogelijke’ prestatie van Go Ahead Eagles

Go Ahead Eagles is dit seizoen gestart met een eerste vrouwenelftal (GAE VR1), dat uitkwam in de Tweede Divisie B. De vrouwen hebben in hun eerste halfjaar meteen voor een onmogelijk lijkend huzarenstukje gezorgd: ze behaalden de titel. Uiteraard knap, maar op zichzelf niet ‘onmogelijk’. Wat wel ‘onmogelijk’ leek, waren de achterliggende cijfers: kampioen worden met een negatief doelsaldo.

Daarover verderop meer. Eerst even drie andere memorabele feiten rond deze titel, waarbij we alleen kijken naar eerste elftallen (en dus afzien van jeugdteams) in de reguliere competitie (en dus los van eventuele kampioenswedstrijden, play-offs etc.).

1. Het is voor het eerst sinds 1959 dat Go-Ahead (Eagles) een kampioenschap heeft behaald. Toen waren dat uiteraard de mannen, die dat seizoen toevallig ook speelden in de Tweede Divisie B. Het is dus bijna zeventig jaar geleden dat de club voor de laatste keer een titel kon bijschrijven.

2. Met deze titel in hun eerste officiële seizoen overtreffen de vrouwen van GAE VR1 hun mannelijke voorgangers. Die eindigden in hun eerste officiële seizoen (1903-1904) onder de naam ‘Be Quick’ als tweede (van vijf clubs) in de Apeldoornse Voetbalbond. Wel met een positief doelsaldo, trouwens.

3. De titel van GAE VR1 is de twintigste in de clubgeschiedenis, en dus een jubileumtitel. Go-Ahead werd eerder zestien keer kampioen van de Eerste Klasse Oost, twee keer in de Tweede Klasse Oost en dus één keer in de Tweede Divisie. Dat was allemaal onder de naam ‘Go-Ahead’, nog zonder ‘Eagles’. Dit betekent dus meteen ook dat GAE VR1 als eerste elftal ooit namens Go Ahead Eagles de titel pakt.

Dan terug naar het ‘onmogelijke’ van dat kampioenschap. De vraag rijst dan: hoe word je kampioen met een negatief doelsaldo, en wat is daarvoor nodig?

De theorie

Het is inderdaad mogelijk om kampioen te worden met een negatief doelsaldo, maar vanzelfsprekend  komt dat in de praktijk niet of nauwelijks voor. Eenvoudig uitgelegd werkt het als volgt:

1. Een club moet een aantal wedstrijden met relatief grote cijfers verliezen en meer wedstrijden met kleinere cijfers of met een minimaal verschil winnen.
2. Er moet weinig krachtsverschil tussen de clubs zijn, dus de overige clubs moeten relatief veel punten laten liggen. Dat gebeurt bijvoorbeeld als veel wedstrijden gelijk eindigen of als veel clubs thuis en uit tegen dezelfde tegenstander één keer winnen en één keer verliezen.

In deze situatie behaalt de eerstgenoemde club genoeg punten voor de titel, maar wel met meer tegendoelpunten dan gescoorde goals. Dit heeft zich ook voorgedaan bij GAE VR1.

GAE VR1 viert een van de doelpunten die tot de titel hebben geleid (foto: Carlo Bruil/Go Ahead Eagles).

De kans dat zoiets daadwerkelijk gebeurt, is het grootst in kleine competities (met weinig clubs). Ook in korte toernooien of groepsfases (zoals een WK-poule, de groepsfase van een Europees toernooi of een poule in een nacompetitie) is het relatief goed mogelijk.

In grotere competities, met bijvoorbeeld zestien of achttien clubs, kan het theoretisch wel, maar de kans erop is aanzienlijk geringer. In de praktijk is er dan zoveel krachtsverschil tussen de clubs dat er altijd grote verschillen in puntenaantallen en doelsaldi ontstaan. Er moeten dan in totaal te veel uitslagen goed vallen om tot het beoogde resultaat te komen.

Gevallen uit de praktijk

Het scenario heeft zich daadwerkelijk enkele keren in de voetbalhistorie voltrokken. Zo slaagde Kameroen er tijdens het WK van 1990 in om Groep B te winnen met een doelsaldo van -2 (nota bene ook nog eens als enige land met een negatief doelsaldo). Op het EK van 2012 werd Tsjechië winnaar in Groep A met een doelsaldo van -1. In het eerste geval werd er nog gespeeld volgens het oude tweepuntensysteem, in het laatste volgens het huidige driepuntensysteem. Dat maakt echter in de kern geen verschil.

Het verschil met GAE VR1

Dit waren groepen met slechts vier landen, en een cruciaal ‘minpuntje’ is dat het hier slechts een halve competitie betreft (waarin de landen elkaar maar één keer treffen). Het is dus geen volledige competitie met uit- en thuiswedstrijden, en dat is toch wel een wezenlijk verschil met GAE VR1.

Andere gevallen

Meer gevallen zijn te vinden op de website van de RSSSF (Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation), een goudmijn voor liefhebbers van voetbalstatistieken, ook ronduit obscure.

Daar komen zeven clubs voorbij die ooit met een negatief doelsaldo de landstitel behaalden. Vijf daarvan zijn Coritiba (Brazilië, 1985), POSCO Atoms (Zuid-Korea, 1986), Walter Ferretti (Nicaragua, 2001), Plaza Amador (Panama, 2005) en SV Broki (Suriname, 2026).

Het verschil met GAE VR1

Deze clubs werden echter allemaal kampioen in landen met een buitengewoon ingewikkeld, om niet te zeggen bizar, competitiesysteem. Er werd gespeeld in meerdere periodes, fases, rondes, poules of groepen. Dankzij één goede periode, fase of ronde in een verder slecht seizoen (met in totaal een flink negatief doelsaldo) of via een of andere ‘sluiproute’ kon een club toch doorgaan naar bijvoorbeeld een knock-outfase. Daarin sleepte hij dan alsnog via enkele gelijke spelen, kleine overwinningen of een strafschoppenserie de titel binnen. Het negatieve doelsaldo over het gehele seizoen was dan niet verbonden met de specifieke ronde of eindfase waarin de titel werd behaald.

Ook dit is dus niet te vergelijken met de prestatie van GAE VR1, waarin het negatieve saldo tot stand is gekomen in een wedstrijdenreeks die op zichzelf de eerste plaats opleverde.

De laatste twee gevallen

De andere twee bij de RSSSF genoemde clubs die met een negatief doelsaldo de landstitel veroverden zijn Al-Rayyan (Qatar, 1984) en Taipower (Taiwan, 2007).

Al-Rayyan behaalde de titel met een doelsaldo van 15-18. Dat gebeurde in een competitie met zeven clubs die een volledige competitie afwerkten (dus twaalf wedstrijden voor elke club). Taipower werd kampioen met een doelsaldo van 9-11. Die club speelde in een competitie van slechts vier clubs, met voor elke club dus maar zes duels. De enige nederlaag van Taipower bedroeg 0-5, terwijl alle drie overwinningen met slechts één doelpunt verschil tot stand kwamen.

Deze beide prestaties zijn qua competitieopzet wel vergelijkbaar met de seizoensprestatie van GAE VR1.

Het seizoen van GAE VR1

De Tweede Divisie B bestond dit seizoen uit een volledige competitie met (slechts) vijf clubs; elke club speelde dus acht wedstrijden, verdeeld over tien speelrondes. Elke week was er – vanwege het oneven aantal clubs – één club vrij. GAE VR1 begon slecht (met twee stevige nederlagen), maar zette daarna een opmars in. Na de achtste speelronde op 24 oktober (0-2 winst bij Jong De Graafschap) stond GAE VR1 daardoor, min of meer ‘uit het niets’, opeens boven aan de ranglijst:

Dat was echter, opvallend genoeg, met een doelsaldo van -3 (nog een gevolg van de slechte competitiestart). Niet alleen negatief, maar ook nog eens slechter dan dat van alle andere clubs! De ongelijke stand vertekende misschien iets, maar er waren op dat moment wel al acht van de tien speelrondes (zestien van de twintig wedstrijden) gespeeld, dus exact 80%.

In de negende (en voorlaatste) speelronde op 31 oktober was GAE VR1 vrij en troffen de andere vier clubs elkaar. De uitslagen waren zodanig dat GAE VR1 nog steeds met het slechtste doelsaldo aan kop ging. En nu dus na inmiddels negen speelrondes (achttien van de twintig duels), waarmee liefst 90% van de wedstrijden afgewerkt was:

In de laatste speelronde op 7 november (2-1 winst op Jong AZ) behield GAE VR1 de koppositie en het negatieve doelsaldo, maar het slechtste doelsaldo van alle clubs – helaas voor de voetbal- en de clubhistorie – niet. Met dus de eerder aangehaalde eindstand als resultaat:

Een kampioenschap met het slechtste doelsaldo van alle clubs was nog mogelijk geweest, bijvoorbeeld wanneer beide wedstrijden in de laatste speelronde gelijk waren geëindigd. Dan waren de puntenverhouding en de doelsaldi gebleven zoals ze waren, maar dat gebeurde dus niet.

Conclusie

Van de twee vergelijkbare prestaties die we op mondiaal niveau gevonden hebben (die van Al-Rayyan in Qatar en Taipower in Taiwan) is alleen die van Al-Rayyan moeilijker te realiseren (en dus ‘knapper’) dan het huzarenstukje van GAE VR1. Dat komt door het grotere aantal wedstrijden (twaalf tegenover acht) dat de club moest spelen; bij meer te spelen wedstrijden is er immers minder kans dat alle uitslagen in het ‘gewenste’ stramien passen. Ook was het doelsaldo van de Qatarezen nog iets slechter dan dat van GAE VR1 (-3 om -2). De prestatie van Taipower (met slechts zes duels en een identiek doelsaldo aan dat van GAE VR1) is op basis van die redenering juist iets gemakkelijker te bewerkstelligen en dus ‘minder knap’.

Tot slot nog een kanttekening. Bij Al-Rayyan en Taipower betreft het ‘echte’ landstitels, en dus niet – zoals bij GAE VR1 – een kampioenschap in een lagere divisie. Op lagere niveaus, en zeker ook in het amateur- en het jeugdvoetbal, zullen zich ongetwijfeld soortgelijke of zelfs ‘betere’ gevallen hebben voorgedaan. Daarover ontbreekt informatie. Dat neemt niet weg dat de allereerste officiële competitie van GAE VR1 een eindranglijst voor de eeuwigheid heeft opgeleverd.

Het eindresultaat na één seizoen GAE VR1: kampioen met een negatief doelsaldo (foto: Carlo Bruil/Go Ahead Eagles).